فرار مالیاتی و اقتصاد زیرزمینی

فرار مالیاتی

درآمد مالیاتی نقش بسزایی در تأمین هزینههای دولت دارد و این امکان را فراهم میکند تا دولت در راستای شکوفایی ،رشد و رونق اقتصادی ، سرمایهگذاری کند. درآمد مالیاتی به دو دسته مستقیم و غیرمستقیم تقسیم میشود اما تحقق این درآمد با وجود فرار مالیاتی دچار اختلال میشود و از پیامدهای فرار مالیاتی، کاهش درآمد و در نتیجه کسری بودجه دولت است. فرار مالیاتی را به عنوان کاهش غیرقانونی مالیات پرداختی از طریق عدم گزارش درآمد یا اعلان نمودن نرخهای تفریق بالاتر میباشد. فرار مالیاتی در حالت کلی اشاره به انجام اقدامات غیرقانونی از قبیل حسابسازی ،عدم ارائه دفاتر رسمی ، انجام فعالیتهای اقتصادی زیرزمینی و ........به منظور از پرداخت مالیات (نپرداختن یا کم پرداختن مالیات ) از سوی شخص یا واحد اقتصادی دارد. بنابراین با توجه به غیرقانونی آن جرم اقتصادی هست. جرایم مالیاتی مبالغی است که از سوی قانونگذار به دلیل تأخیر در تسلیم یا عدم تسلیم اظهارنامه یا ترازنامه و حساب سود و زیان ، تأخیر در پرداخت مالیات یا عدم پرداخت مالیات ، بدهی مالیاتی و ........برای مودیان مختلف وضع میشود. در تحقیقی که توسط بایر و همکارانش انجام گرفته است ، تأثیر نرخ مالیات و جرایم مالیاتی برروی اندازه بار اضافی مالیات در مدلی مورد آزمون قرار گرفت ، نتیجه نشان میدهد که نرخ بالای مالیاتی به شرط ثابت بودن سایر شرایط باعث بهبود در سرمایهگذاری شده است. همچنین بایر در مدل خود مطرح میکند که جرایم مالیاتی به اندازه نظام جمعآوری مالیات بر روی عدم کارایی نظام مالیاتی موثر نیست. در گزارش سالانه مجلس عوام انگلستان به چندین راهکار برای کاهش فرار مالیاتی اشاره شده است. از قبیل بهروزرسانی اطلاعات اداره گمرک ، بهرهگیری از سیستم اطلاعاتی مناسب ، مدرنیزه کردن سیستم های فعلی ، بهبود نظام جریمه ، آموزش کارمندان ، پایش مودیان بر حسب بزرگی آنها.

اقتصاد زیرزمینی

فرار مالیاتی به عنوان بخش قابلملاحظهای از اقتصاد زیرزمینی شناختهشده و فعالیتهایی را شامل میشود که مالیات آنها پرداخت نشده است. بنابراین با اندازهگیری حجم اقتصاد زیرزمینی میتوان، تا اندازه قابل قبولی فرار مالیاتی را به دست آورد. فرایند اندازهگیری حجم اقتصاد زیرزمینی بسیار مشکل است این بدان دلیل است که همواره اطلاعات کمی درباره اقتصاد پنهان در دسترس میباشد چرا که افرادی که در این اقتصاد مشارکت دارند سعی مینمایند تا ناشناخته بمانند. شواهد حاکی از وجود گستردهی این فعالیتها در ایران هست و این به عنوان زنگ خطری برای سیاستگذاران تلقی میشود، ماهیت اقتصادزیرزمینی به طور مستقیم قابلمشاهده نیست، به هر حال، چند روش توسط اقتصاددانان مختلف برای بدست آوردن اندازه اقتصاد زیرزمینی در کشورهای مختلف استفاده میشود. شواهد قابلدسترس فعلی برای برخی کشورها دلالت بر این دارد که:

1-اقتصادزیرزمینی در حال رشد است (نه فقط به صورت اسمی و واقعی بلکه به طور نسبتی از تولید ناخالص ثبتشده).

2- دلایلی وجود دارد که این رشد اقتصاد زیرزمینی با افزایش در بار مالیاتی واقعی، همراه است.

3- مدارکی وجود دارد که همانند قبل بین فعالیت اقتصاد زیرزمینی و مقررات اقتصادی همراهی وجود دارد.

رشد اقتصاد زیرزمینی و دلایل آن:

در ادبیات اقتصادی برخی از مهمترین دلایل رشد اقتصاد زیرزمینی عبارتاند از:

افزایش بار مالیاتی، افزایش بار مقررات و محدودیتهای دولتی، افزایش مقررات در بازار کار.

در برخي از مطالعات به عوامل ديگري نظير پرداختهای انتقالي دولت نظير بیمههای بيکاري و غيره نيز اشاره شده است.

نوشته های زیبر ملکی...